MOS (Milieu Op School) BuBaO

Acht jaar geleden werd binnen BuBaO Sint-Lodewijk het MOS-team (lees als: Milieuopvoeding Op School) opgericht. Jaarlijks organiseert het team meerdere sensibiliserende activiteiten om de kinderen de natuur te laten leren kennen, maar ook om hen ervan bewust te maken dat hun inspanningen voor een duurzame en milieuvriendelijke leer-en leefomgeving wel degelijk het verschil maken. Het MOS-team van BuBaO is een actieve werkgroep die bestaat uit juf Annie, juf Floor, Juf Lies, Juf Julie en juf Ethel. Orthopedagoge Julie neemt soms ook deel als overkoepeld lid van het Eco-team binnen het MFC. Hieronder een interview met Ethel van het MOS-team en orthopedagoge Julie.

Van bijscholing tot Eco-School

“In 2010 heb ik toevallig een navorming gevolgd in een basisschool te Schellebelle waar de MOS-werking al sterk uitgebouwd was. Dit was de trigger om ook bij ons te starten met een eigen MOS-werking,” zegt juf Ethel. “Daarna hebben we ons ingeschreven en bleek dat we de 600ste MOS-school waren in Vlaanderen. We kregen te horen dat de provinciegouverneur ons graag wou bezoeken. We waren zo gemotiveerd! Datzelfde jaar nog behaalden we ons eerste MOS-logo. Toen was het MOS-logo één deeltje van drie puzzelstukken. De bedoeling was dat je drie MOS-logo’s verzamelde en als kers op de taart kon je dan gaan voor de groene vlag. De groene vlag was een bevestiging van een goed uitgebouwde MOS-werking binnen je school met ook een draagvlak naar de omgeving en de wereld toe.” “De puzzelstukken hangen nog altijd aan de printer in de buurt van de kapel”, vult orthopedagoog Julie aan.

Tijdens het schooljaar 2015-2016 behaalde het MOS-team een eerste groene vlag. De tweede groene vlag volgde in schooljaar 2018-2019. “Dan zijn we naar Brussel geweest met de kinderen om de vlag op te halen”, zegt Ethel. Ondertussen worden de logo’s niet meer uitgedeeld en is ook de groene vlag niet meer te behalen. Nu kan je een ECO-School worden. Je bent dan een internationaal erkende MOS-ambassadeursschool en je maakt deel uit van de internationale gemeenschap van ECO-Schools bij FEE (Foundation for Environmental Education) die samen streven naar duurzame keuzes voor onze planeet.

Na het verwerven van de Green Flag mag de school deze twee jaar lang laten wapperen aan de schoolpoort. Vanaf dan behoort de school tot de groep van ECO-Schools en kan ze het internationale ECO-Schools-logo gebruiken. Gedurende die tijd wordt er van de school verwacht dat ze haar werking rond duurzame thema’s blijft verderzetten en verfijnen. Om de Green Flag ook na twee jaar te kunnen behouden, moet de school zich onmiddellijk na ontvangst van deze vlag opnieuw kandidaat stellen.

MOS-werking

BuBaO Sint-Lodewijk is een MOS-school. Dat wil zeggen dat alle leerlingen, het schoolteam en het breder netwerk van de school, een milieuvriendelijke en duurzame leer- en leefomgeving willen creëren. Het doel is om kinderen de natuur te laten ontdekken met al hun zintuigen.

Het doel is om kinderen de natuur te laten ontdekken met al hun zintuigen.

Op de vraag of het MOS-team innovatief werkt verricht, antwoorden beide dames eerder bescheiden. De grote sterkte is dat ze met meerdere personen MOS levendig kunnen houden. Je weet wel wat ze zeggen over vele handen hé. “Toch kruipt er wel veel tijd in. Zeker wanneer een volledige MOS-dag georganiseerd wordt waarbij verschillende workshops aangeboden worden”, verduidelijkt Ethel. De praktische organisatie is niet altijd evident, maar de directie doet elk schooljaar inspanningen om dezelfde mensen van het MOS-team in de werkgroep te plaatsen zodat het team een bepaalde continuïteit kan garanderen.

Er zijn vijf grote thema’s: natuur, water, afval, mobiliteit en energie.

Het is zo dat elk jaar een ander aspect van het milieu belicht wordt. Er zijn vijf grote thema’s: natuur, water, afval, mobiliteit en energie. Zeker drie keer per jaar organiseert het MOS-team een activiteit. Er is elk schooljaar een start- en slotdag en doorheen het schooljaar worden bepaalde thema’s extra in de verf gezet, zoals bijvoorbeeld Earth Day, Dikketruiendag, zero-afval of Wereldwaterdag. Het MOS-team maakt voorafgaand aan elke activiteit lesfiches, maar het is absoluut geen verplichting voor de andere leerkrachten om ermee aan de slag te gaan. Ethel: “We proberen hierbij echt op maat te werken. Zo hebben we het snoezelbos verkend met de zintuigen. Je pakt dit anders aan bij de kleuters dan bij de oudste lagereschoolkinderen.”

Doorheen de jaren werden er ook MOS-brigades opgericht. Per klas wordt een MOS-inspecteur gekozen, een soort vertegenwoordiger van de klas. Om de twee maanden komen de MOS-inspecteurs bij elkaar. Het MOS-team bereidt dan samen met de kinderen een volgende activiteit voor en polst naar wat er bij hen leeft in de klas. “Ze voelen echt dat ze betrokken zijn op die manier. Dat is heel belangrijk”, vinden Julie en Ethel.

Julienneke en haar vrienden

Elke school moet een pedagogisch project hebben, maar is vrij om dat zelf in te vullen. Bij BuBaO Sint-Lodewijk zit de MOS-werking daarin verweven. Er zijn zes figuurtjes die centraal staan bij het pedagogisch project. Ze belichamen waarvoor BuBaO staat. Aan het pedagogisch project werden vier visieteksten gekoppeld. Eén tekst daarvan behandelt het onderwerp MOS.

Elke school moet een pedagogisch project hebben, maar is vrij om dat zelf in te vullen. Bij BuBaO Sint-Lodewijk zit de MOS-werking daarin verweven.

“We hebben ervoor gekozen om MOS-figuren te maken. Julienneke was er het eerst. Ze was verliefd op de vogel en via de vogel leerden we dan de natuur kennen. Er zijn ook de Waterkapitein, Energiekje, Super Sorteerwoman en Mike Bike. MOS vraagt ook om een soort eco-code te maken. Bij ons zijn dat die zichtbare figuren, die in lijn liggen met het pedagogisch project”, legt Julie uit. Ethel vult aan: “In eerste instantie waren het altijd leerkrachten die zich in deze figuren verkleedden. Het is belangrijk dat de kinderen door die herkenbare en tastbare figuren de link leggen met de verschillende belangrijke thema’s. Op vraag van de kinderen, spelen zij nu zelf die figuren. Aline is dit jaar Super Sorteerwoman. Energiekje is Tibo. De vogel is Noa. Mike Bike is Lou en Jasper is de Waterkapitein.”

Kruisbestuiving  

Orthopedagoog Julie zit niet in het MOS-team, maar is lid van het Eco-team. Dat is het orgaan binnen het MFC (Multifunctioneel Centrum, n.v.d.r.) dat zich bezighoudt met het zorgzaam omgaan met natuur en milieu. “Ik probeer ook altijd aan het eco-team door te geven waar wij mee bezig zijn, en omgekeerd. De thema’s komen niet altijd overeen, maar we proberen dat in de mate van het mogelijke af te stemmen op elkaar.” Het MOS-team vindt het fijn dat de samenwerking met het eco-team de voorbije jaren gegroeid is. In het kader van energie, hebben de oudere klassen vorig jaar met Guido, preventieadviseur in het MFC, de stookplaats bezocht. Ook met het BuSO wordt er soms samengewerkt. Zo was er enkele jaren geleden song for the climate, waar het secundair mee zijn schouders onder gezet heeft. Het MOS-team heeft ook een vaste pion in het muzo-team, een andere werkgroep binnen BuBaO, met als geëngageerde trekker juf Floor. “We hebben geluk dat de muzo-groep vaak MOS-gerelateerde klasoverstijgende activiteiten organiseert waardoor het werk wat verdeeld kan worden”, aldus Julie.

We deden eerst alles binnen de muren van de school, maar het is ook zo belangrijk om de ruimere wereld te betrekken

Daarnaast wil het MOS-team ook de contacten met de gemeente en de buurt uitbreiden en versterken. “Nadat we de eerste jaren de thema’s natuur, water en afval uitgewerkt hadden, kozen we ervoor om verder in te zetten op een verbreding van deze thema’s. We deden eerst alles binnen de muren van de school, maar het is ook zo belangrijk om de ruimere wereld te betrekken”, legt Ethel uit. “Dat ligt hier iets moeilijker, want in tegenstellig tot bij een reguliere school, zien we de ouders niet elke dag aan de schoolpoort. Bovendien is Kwatrecht geen standaard dorp met een kerk en een pleintje.”

Het MOS-virus leeft

Het hoogtepunt voor het MOS-team is de samenwerking met het team en de collega’s. Ze zijn heel trots op het feit dat MOS leeft. Iedereen vindt het leuk en logisch om mee te werken. “We hebben de laatste jaren wel al eens het nieuws gehaald”, zegt Ethel, “maar daarvoor doen we het zeker niet. Als we horen dat het leeft bij de kinderen zijn we gelukkig.” “Keano, een van onze leerlingen, gaat bijvoorbeeld in zijn wijk bij de buren langs om te zeggen wanneer de vuilnisbakken buiten gezet mogen worden. Hij geeft ook tips van wat er wel en niet in mag en stond onlangs in de krant als sorteerkampioen”, beaamt Julie.

“Ook de doorlichting bevestigde onze sterke MOS-werking en gaf ons een pluim omdat dit alles zo doorleefd wordt binnen BuBaO. MOS zit vervat in ons pedagogisch project. De figuurtjes staan in de agenda, in de weekbrieven, op de website, in het schoolreglement. We hebben een jaarkalender en elke maand staat een ander figuurtje centraal. Het zit overal. Als de minister bijvoorbeeld gekomen is voor de aftrap van de klimaatflandriens stond onze Mike Bike daar, die erop wees dat je beter fietst en de auto wel een keertje aan de kant kan laten staan. Ook de kleintjes weten dat al goed. Zij kunnen zelf uitleggen waar Mike Bike voor staat”, zegt Julie.

Toekomstplannen?

Het MOS-team wil nog meer inzetten op duurzame voeding. Een vergroening van de speelplaats staat ook op het verlanglijstje. “Wist je dat we ons snoezelbos hebben kunnen redden van de parking?”, vraagt Ethel. “Het was oorspronkelijk de bedoeling om het snoezelbos in te ruilen voor extra parkeerplaatsen. Wij zijn dan met de kinderen gaan betogen op de directieraad omdat we dat stukje groen zo belangrijk vonden. Daarnaast zetten we ook in op buitenlessen. Dat staat ingepland in het rooster. Juf Floor deed dat al een tijdje en heeft ons warm gemaakt om hetzelfde te doen. Je kan kinderen de klok leren lezen in de klas, op je digitaal bord of via de computer, maar dat kan evengoed buiten met wat touw, stokjes en cijferkaarten.

Hoe dan ook, onze allergrootste uitdaging blijft natuurlijk om onze kinderen te laten nadenken, zelf oplossingen te laten bedenken.

Op vraag van het Departement Omgeving en onze provinciale MOS-begeleider Wouter De Tandt, werken we nu ook mee aan het MOS-lerend netwerk waarbij we andere scholen inzicht geven in hoe we alles hier aanpakken. Volgend schooljaar zullen we workshops geven aan alle geïnteresseerden. Hoe dan ook, onze allergrootste uitdaging blijft natuurlijk om onze kinderen te laten nadenken, zelf oplossingen te laten bedenken en om hen te leren dat we samen dat beetje verschil kunnen maken”, stelt juf Ethel.

MOS in vogelvlucht dit schooljaar

  • Juni 2018: MOS-jurering in Brussel.
  • Oktober 2018: MOS-startdag: het team besmet iedereen met het MOS-virus. We behalen onze 2de groene vlag.
  • November 2018: MOS-brigade met de verschillende MOS-inspecteurs.
  • November 2018: Zero-afval dag: boomfeest met adoptiebomen per klas, bomenwandeling, zero-afval startschot.
  • December 2018: Warmste dag: aftrap van Dikketruiendag op Sint-Lodewijk met de nieuwe minister van leefmilieu en met onze eigen klimaatmars dwars door Sint Lodewijk en het klimaatpeloton naar VIGO.
  • Maart 2019: Wereldwaterdag met de campagne van Mooimakers. Het gemeentepersoneel van Wetteren spuit het logo aan het rioolputje op de speelplaats: Hier begint de zee……  Wij krijgen ook ons eigen materiaal om het zwerfvuil uit de beken en langs de straten te gaan ophalen.
  • Juni 2019: Slotdag MOS: Een MOSS-ige terugblik op het schooljaar met proevertjes en leuke activiteiten in de natuur .